Je wilt een houtkachel, maar je huis heeft geen schoorsteen. Dat geldt voor veel woningen uit de jaren zeventig en later, voor nieuwbouw en voor verbouwde boerderijen. Goed nieuws: een houtkachel zonder schoorsteen kan prima, zolang er een goed rookkanaal komt. In dit artikel lees je welke routes er zijn, waar je op let in een goed geïsoleerd huis, welke regels gelden en wat de prijs bepaalt.
De belangrijkste punten
- Haalbaarheid: een gemetselde schoorsteen is niet nodig. Een houtkachel heeft wel altijd een eigen rookkanaal nodig dat boven het dak uitkomt.
- Twee routes: het rookkanaal gaat binnen door plafond en dak, of buiten langs de gevel omhoog. Welke route past, hangt af van je woning.
- Veiligheid: een dubbelwandig, geïsoleerd rookkanaal is de standaard voor deze situaties. Het houdt de rookgassen warm en beschermt brandbare materialen.
- Nieuwbouw: in een luchtdicht huis vraagt de kachel om voldoende verbrandingslucht. Vaak is een externe luchttoevoer nodig.
- Kosten: de lengte van het kanaal, de dakdoorvoer en de bereikbaarheid van het dak bepalen de prijs meer dan de kachel zelf.
Kun je een houtkachel plaatsen zonder schoorsteen?
Ja. Wat je nodig hebt, is geen schoorsteen maar een rookkanaal. Een schoorsteen is een gemetseld kanaal dat bij de bouw van het huis is meegenomen. Een rookkanaal is een systeem van rvs-pijpen dat je ook achteraf kunt plaatsen. Voor een houtkachel maakt het niet uit of de rook door steen of door rvs naar buiten gaat, zolang het kanaal goed trekt, de juiste diameter heeft en veilig boven het dak uitmondt.
In onze praktijk plaatsen we vaker een kachel met een nieuw rookkanaal dan een kachel op een bestaande schoorsteen. Een nieuw kanaal heeft zelfs voordelen. Je kiest de plek van de kachel vrijer, het kanaal sluit precies aan op de kachel en je hebt geen last van een oude, lekkende of te wijde schoorsteen.
Wat een houtkachel zonder schoorsteen níét is
Zoek je op "haard zonder schoorsteen", dan vind je vooral bio-ethanolhaarden en elektrische sfeerhaarden. Dat zijn geen houtkachels. Ze geven sfeer, maar weinig warmte en geen echt houtvuur. Een houtkachel die zonder enige afvoer binnen brandt, bestaat niet en is levensgevaarlijk door koolmonoxide. Ook een "filter" maakt een afvoer niet overbodig.
Welke routes zijn er voor het rookkanaal?
Er zijn twee manieren om een rookkanaal aan te leggen als je geen schoorsteen hebt. Bij beide kom je uit boven het dak. Het verschil zit in de weg ernaartoe.
Route 1: binnen door plafond en dak
Bij deze route gaat het rookkanaal recht omhoog vanaf de kachel. Het gaat door het plafond, eventueel door een slaapkamer of zolder, en dan via een dakdoorvoer naar buiten.
Voordelen van deze route:
- Een rechte, verticale route trekt het best.
- Het kanaal blijft binnen grotendeels warm, wat goed is voor de trek en tegen condens.
- Buiten zie je alleen het laatste stuk pijp boven het dak.
Aandachtspunten:
- Op elke verdieping loopt het kanaal door de ruimte. Dat los je vaak op met een nette koker die je kunt afwerken of stucen.
- Bij het plafond en het dak gelden afstanden tot hout, isolatie en andere brandbare materialen.
- Op een plat dak is de doorvoer iets anders dan op een pannendak. In ons artikel over een rookkanaal door een plat dak lees je hoe dat werkt.
Route 2: buiten langs de gevel omhoog
Bij deze route gaat het rookkanaal achter de kachel door de muur naar buiten. Daarna loopt het langs de buitengevel omhoog tot boven de dakrand of de nok.
Voordelen van deze route:
- Je hoeft niet door slaapkamers of zolder heen.
- Handig als de kachel tegen een buitenmuur staat.
- Weinig breekwerk binnen.
Aandachtspunten:
- Het kanaal is buiten zichtbaar. Een zwarte uitvoering valt vaak minder op dan blank rvs.
- Een lang stuk buiten koelt sneller af. Een goed geïsoleerd kanaal is hier extra belangrijk.
- Je hebt beugels aan de gevel nodig en soms een steiger of hoogwerker.
Waarom een korte gevelafvoer niet mag
Bij een cv-ketel of pelletkachel zie je soms een afvoer die net door de muur steekt. Voor een houtkachel mag dat niet. Hout geeft veel meer rook en fijnstof. Die rook moet vrij kunnen wegtrekken boven het dak, en mag niet bij jouw ramen of die van de buren blijven hangen. Daarom moet het kanaal bij route 2 altijd omhoog tot boven het dak.
Welke route past bij jouw huis?
| Situatie | Binnen door dak | Langs de gevel |
| Kachel midden in de kamer | Meestal de beste keuze | Lastig, lange horizontale aansluiting |
| Kachel tegen een buitenmuur | Kan, als boven vrije ruimte is | Vaak de handigste keuze |
| Slaapkamer of badkamer erboven | Kan, met een afgewerkte koker | Geen doorvoer binnen nodig |
| Rieten dak | Vraagt extra maatregelen, soms niet mogelijk | Kan, met voldoende afstand tot het riet |
| Nieuwbouw, plat dak | Goed te doen met een platdakdoorvoer | Kan, maar valt op aan de gevel |
| Monument of beschermd dorpsgezicht | Eerst vragen bij de gemeente | Eerst vragen bij de gemeente |
Welk rookkanaal heb je nodig zonder schoorsteen?
Voor bijna elke situatie zonder schoorsteen kiezen we een dubbelwandig, geïsoleerd rvs-kanaal. Zo'n kanaal heeft een binnenpijp, een isolatielaag en een buitenpijp. De buitenkant blijft daardoor veel koeler dan bij een enkelwandige pijp.
Dat heeft drie voordelen:
- Veilig: de afstand tot brandbare materialen kan kleiner zijn. De fabrikant geeft precies aan hoeveel.
- Goede trek: de rookgassen blijven warm en stijgen beter op.
- Minder condens en roet: een warm kanaal vervuilt minder snel.
Bekijk ons dubbelwandig rookkanaal voor de verschillende diameters en kleuren. Een enkelwandige pijp gebruik je alleen in de kamer, als aansluiting tussen kachel en plafond. Ook de diameter doet ertoe. Die volgt uit de kachel en mag je niet zomaar kleiner maken.
Houtkachel in nieuwbouw: waar let je extra op?
In een nieuwbouwhuis is er bijna nooit een schoorsteen. Een houtkachel in nieuwbouw kan wel, maar het huis werkt anders dan een oud huis. Het is luchtdicht en heeft vaak mechanische ventilatie.
Verbrandingslucht
Een kachel heeft lucht nodig om te branden. In een oud huis komt die lucht vanzelf binnen via kieren. In een luchtdicht huis niet. Dan gaat het vuur slecht branden of komt er rook de kamer in. De oplossing is meestal een kachel met een externe luchttoevoer. Die haalt de verbrandingslucht via een eigen leiding van buiten.
Mechanische ventilatie
Een afzuigsysteem kan onderdruk in huis maken. De kachel moet dan "vechten" tegen de afzuiging. In het artikel over houtkachel en mechanische ventilatie lees je hoe je dit oplost. Een CO-melder in de kamer hoort er in elk geval bij.
Hoe voorkom je rook uit de kachel?
Rook in de kamer komt bijna altijd door te weinig trek of te weinig verbrandingslucht. Bij een nieuw kanaal zonder schoorsteen kun je dat grotendeels voorkomen bij het ontwerp:
- Kanaal hoog genoeg: de uitmonding moet boven het dak in de vrije wind uitkomen.
- Weinig bochten: elke bocht en elk horizontaal stuk remt de trek.
- Juiste diameter: te wijd koelt af, te nauw knijpt de afvoer af.
- Genoeg luchttoevoer: vooral in nieuwbouw, zie hierboven.
- Droog hout: nat hout geeft meer rook en koelt het kanaal af.
Stook je al en heb je toch rook in de kamer? Open dan bij het aanmaken even een raam. Krijg je het probleem niet weg, laat dan het kanaal controleren.
Welke regels gelden voor een houtkachel zonder schoorsteen?
Voor een houtkachel met een nieuw rookkanaal heb je meestal geen omgevingsvergunning nodig. Er gelden wel regels waaraan de installatie moet voldoen. In gewone taal komt het hierop neer:
- Bouwregels (Bbl): de kachel en het kanaal moeten brandveilig zijn en de rook mag geen hinder geven.
- NEN 6062: deze norm gaat over de brandveilige aansluiting. Denk aan afstanden tot hout, isolatie en meubels, en de doorvoer door vloer en dak.
- NEN 2757: deze norm gaat over de afvoer van rookgassen, waaronder de hoogte en plek van de uitmonding.
- Gemeente: het omgevingsplan kan extra eisen stellen, zeker bij monumenten, rieten daken en in een beschermd dorpsgezicht.
- Verzekering: sommige verzekeraars vragen naar vakkundige plaatsing en jaarlijks vegen. Bewaar je factuur.
Twijfel je of het in jouw situatie mag? Vraag het na bij de gemeente of laat een vakman meekijken.
Wat kost een houtkachel zonder schoorsteen?
De kachel zelf kost bij een woning zonder schoorsteen even veel als anders. Het verschil zit in het rookkanaal en de montage. Een vast bedrag noemen is lastig, want elke woning is anders. Deze punten bepalen de prijs:
| Factor | Wat het doet met de prijs |
| Lengte van het kanaal | Meer meters betekent meer materiaal en montage |
| Aantal verdiepingen | Elke vloer vraagt een doorvoer en vaak een koker |
| Type dak | Pannendak, plat dak en riet hebben elk een andere doorvoer |
| Binnen of langs de gevel | Gevel vraagt beugels, binnen vraagt afwerking |
| Bereikbaarheid | Een steiger of hoogwerker telt mee |
| Afwerking | Een gestuukte koker of zwart kanaal kost meer dan kaal rvs |
Wil je een beeld van de kosten van het kanaal? In ons artikel een rookkanaal laten plaatsen lees je wat er allemaal bij komt kijken. Hoe zo'n kanaal er in een echte woning uitziet, zie je bij de rookkanaalinstallatie in Nieuw-Vennep.
Praktisch advies: zo pak je het aan
- Kies eerst de plek van de kachel. Kijk wat er boven die plek zit: een slaapkamer, een zolder of meteen het dak.
- Bekijk het dak. Ligt de nok dichtbij? Is het een plat dak, een pannendak of riet?
- Denk aan de luchttoevoer. Vooral in een huis van na 2000 of een goed geïsoleerd huis.
- Laat een vakman meekijken. Een specialist ziet ter plaatse welke route het best trekt en wat de regels vragen.
- Kies dan pas de kachel. Zo past de aansluiting, de diameter en het vermogen bij je woning.
Twijfel je tussen hout en pellets? Ook een pelletkachel heeft een eigen afvoer nodig, maar die is kleiner. Een pelletkachel werkt overigens niet zonder stroom. Bij een stroomstoring valt hij uit, terwijl een houtkachel gewoon doorbrandt.
Kom langs voor advies over jouw situatie
Bij Houtstook enzo plaatsen onze eigen monteurs de kachel én het rookkanaal. Neem foto's van de kamer, het plafond en het dak mee naar onze showroom in Aalsmeerderbrug. Dan kijken we samen welke route bij jouw huis past. Liever eerst een prijsindicatie? Vraag die aan via ons contactformulier.
Veelgestelde vragen
Kan ik een houtkachel plaatsen zonder schoorsteen?
Ja. Je hebt geen gemetselde schoorsteen nodig, wel een eigen rookkanaal. Dat gaat binnen door het dak of buiten langs de gevel omhoog tot boven het dak.
Bestaat er een houtkachel die helemaal geen afvoer nodig heeft?
Nee. Elke houtkachel maakt rook en koolmonoxide, die naar buiten moeten. Haarden zonder afvoer werken op bio-ethanol of elektriciteit. Dat zijn geen houtkachels.
Mag een houtkachel direct door de muur afvoeren?
Nee. Een korte gevelafvoer zoals bij een cv-ketel mag niet bij een houtkachel. Het kanaal moet altijd omhoog tot boven het dak, zodat de rook vrij wegtrekt.
Kan een houtkachel in een nieuwbouwhuis?
Ja, maar let op de luchttoevoer en de ventilatie. Een kachel met externe luchttoevoer is in een luchtdicht huis vaak de beste keuze.
Kan een pelletkachel ook zonder stroom werken?
Nee. Een pelletkachel heeft stroom nodig voor de ontsteking, de schroef en de ventilator. Bij een stroomstoring valt hij uit. Een houtkachel werkt wel zonder stroom.
Waarom laat je as in de kachel liggen?
Een dun laagje as isoleert de bodem van de verbrandingskamer. Het vuur brandt daardoor rustiger en het hout gloeit beter uit. Haal wel overtollige as weg, zodat de luchtinlaat vrij blijft.
Hoe lang duurt het plaatsen van een rookkanaal?
Een eenvoudige route is vaak in één dag klaar. Bij meerdere verdiepingen, een koker of een steiger duurt het langer.